Przedawnienie karalności
Przedawnienie karalności
Przedawnienie jest tradycyjną instytucją prawa karnego, polegającą na uchyleniu karalności czynów przestępnych po upływie określonego w ustawie czasu od ich popełnienia. Uchylenie karalności ma charakter bezwzględny i następuje z mocy prawa.
Zgodnie z regulacją art. 101 § 1 k.k. przedawnienie karalności zbrodni zabójstwa następuje po upływie 30 lat od jej popełnienia, a gdy czyn stanowił inną zbrodnię – okres przedawnienia wynosi 20 lat. W odniesieniu do występków przewidziano dziesięcioletni okres przedawnienia karalności czynów zagrożonych karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata, a pięcioletni okres, gdy zagrożenie taką karą jest niższe. Jeżeli chodzi o występki zagrożone karą ograniczenia wolności lub grzywną, przedawnienie następuje po upływie 3 lat od popełnienia czynu. Szczególny jest termin przedawnienia przestępstw prywatno-skargowych, który wynosi jeden rok od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, natomiast ogólny okres przedawnienia tych przestępstw określa się na trzy lata.
Nie podlegają przedawnieniu zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości. Zasadą nieprzedawniania karalności objęto także umyślne przestępstwa: zabójstwa, ciężkiego uszkodzenia ciała, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności połączonego ze szczególnym udręczeniem, popełnione przez funkcjonariusza publicznego w związku z pełnieniem obowiązków służbowych.
Terminy przedawnienia karalności ulegają przedłużeniu o 5 lat, jeżeli w okresie przedawnienia wszczęto postępowanie karne przeciwko osobie. Po upływie tego przedłużonego okresu następuje przedawnienie karalności i obowiązek umorzenia postępowania.