Działanie w warunkach rozkazu
Działanie w warunkach rozkazu
Obowiązek wykonania rozkazu wiąże się z panującą w wojsku zasadą dyscypliny i podporządkowania. Polskie ustawodawstwo przyjęło wszakże dominującą współcześnie zasadę umiarkowanego posłuszeństwa, którego granicę wyznacza świadomość przestępczości rozkazu. Podwładny odpowiada zatem tylko wtedy, gdy uświadamiał sobie, iż w wykonywaniu rozkazu popełni przestępstwo i chce tego lub z taką możliwością się godzi (zamiar ewentualny). Natomiast ten, kto rozkaz wydał, ponosi odpowiedzialność za jego skutki jako sprawca wydający polecenie popełnienia czynu zabronionego osobie od siebie uzależnionej.
Prawo karne przewiduje także wypadki, gdy sprawca przestępstwa nie podlega karze. Noszą one nazwę okoliczności uchylających karalność. W wypadku okoliczności uchylających karalność sprawca popełnia przestępstwo, jednakże z mocy prawa nie jest dopuszczalne wymierzenie mu kary lub jej wykonanie. Do okoliczności tych zalicza się: immunitety materialne, przedawnienie karalności, śmierć sprawcy, ustawowe klauzule niekaralności oraz abolicję.